Jadalne opakowania z wodorostów, groszku czy zbóż coraz częściej trafiają z laboratoriów do testów w terenie. W Wielkiej Brytanii mieszkańcom wsi poczęstowano shotami imbirowymi zamkniętymi w jadalnych kapsułkach zamiast w butelce. Pomysł budzi zainteresowanie, ale eksperci wskazują na poważne ograniczenia: koszty, skalę produkcji i trwałość.
Skala problemu z odpadami
Według badań firmy Smithers globalna ilość odpadów opakowaniowych ma w 2025 roku sięgnąć około 434,5 mln ton, a do 2030 roku wzrosnąć do 525 mln ton. Plastik to jeden z głównych powodów: w latach 2000–2019 ilość odpadów z tworzyw sztucznych podwoiła się, a opakowania odpowiadały za około 40% z nich. Jednocześnie to jeden z najrzadziej poddawanych recyklingowi materiałów – w 2024 roku odzyskiwano na świecie tylko 27,9% plastiku.
Rynek jadalnych opakowań jest na tym tle niewielki. Wyceniano go w 2024 roku na 1,04 mld dolarów, a do 2033 roku ma urosnąć do 1,84 mld dolarów. Dla porównania, rynek plastiku, który nie ulega biodegradacji, ma wartość około 265 mld dolarów.
Co już powstaje
Brytyjska firma Notpla wykorzystuje wodorosty do produkcji kapsułek na napoje i oliwę, opakowań na kanapki, a także zamiast folii w kartonach. Z wodorostów powstają też łyżeczki do lodów. Podobne kapsułki firma przygotowała wcześniej na maraton w Londynie. Inne przykłady to kostka bulionowa w jadalnej folii firmy Xampla oraz jadalny kubek na kawę od firmy Cupffee.
Współzałożyciel Notpla Rodrigo García González podkreśla, że wodorosty rosną bardzo szybko i nie konkurują o miejsce z uprawami na lądzie. Według niego co roku zbiera się około 40 mln ton wodorostów, prawie wszystkie pochodzą z upraw, a surowiec trafia już do produktów od pasty do zębów po lody. Jadalne kubki Cupffee są według firmy produkowane w milionach sztuk, a przepis jest opatentowany w 14 krajach Europy. Założycielka firmy zaznacza jednak, że kubek musi utrzymać kawę o temperaturze 85°C, nie przeciekać i nie rozmiękać w dłoni.
Gdzie są bariery
Największym wyzwaniem jest skala. Prof. James Elliott z Uniwersytetu w Cambridge zwraca uwagę, że w samej Wielkiej Brytanii zużywa się rocznie około 2 mln ton plastiku, a zebranie tak dużej ilości wodorostów wymagałoby ogromnych zmian. Problemem jest też cena, bo producenci patrzą przede wszystkim na koszty. Zdaniem badacza jadalne opakowania mogą sprawdzić się w niszach, na przykład przy produktach premium, ale trudno oczekiwać, że klient zapłaci dwa razy więcej za jadalną folię na kapuście. Cena powinna spadać wraz ze wzrostem produkcji, jednak potrzeba na to czasu i inwestycji.
Pojawia się też kwestia trwałości. Kapsułka z imbirowym shotem wytrzymuje tylko trzy dni, podczas gdy napój w zamkniętej butelce można przechowywać tygodniami. Raporty rynkowe wskazują dodatkowo na wrażliwość takich opakowań na warunki otoczenia i niechęć części klientów do jedzenia opakowań.
Sceptyczna jest Sian Sutherland z organizacji A Plastic Planet. Jej zdaniem jadalne opakowania są efektowne i dobrze się sprzedają, ale zadaniem opakowania jest ochrona produktu przed światem zewnętrznym. Jak powiedziała: „Any innovation that takes us away from plastic is a good innovation”. Ekolodzy przypominają też, że docelowo trzeba odejść od kultury jednorazowości, a nie tylko szukać lepszych sposobów pakowania jednorazowych produktów.
Co to oznacza dla Polski
Artykuł dotyczy testów w Wielkiej Brytanii, ale problem jest wspólny dla całej Europy. Polskie sklepy na razie nie oferują na szerszą skalę jadalnych opakowań, a w najbliższych latach realniejsze wydają się inne rozwiązania, takie jak lepszy recykling czy opakowania wielokrotnego użytku. Jadalne materiały mogą się natomiast pojawiać jako ciekawostki, na przykład na festiwalach, w kawiarniach lub przy produktach premium. Warto śledzić ten rynek, bo niektóre z opisanych firm działają w Europie, a jedna z nich ma patent obowiązujący w 14 krajach naszego kontynentu.
Źródło: The Guardian – „Eat your cup: could edible packaging help solve the world’s plastic problem?”

